Alles over liefde: Leven volgens een liefdesethiek

Ik kocht vlak voor mijn 25 jarig huwelijk het boek ‘Alles over liefde’ van bell hooks. In een aantal blogs neem ik je graag mee in mijn gedachten over dit boek. In de eerste blog beschreef ik hoe bell hooks het statement inneemt dat het begrip liefde onderdeel moet worden van het publieke gesprek. In de tweede blog doet ze een pleidooi voor duidelijkheid, definieer het begrip zodat je iets hebt om aan te refereren. De derde blog ging over Rechtvaardigheid, de vierde over eerlijkheid. De vijfde ging over commitment; wat start met de liefde voor jezelf, de liefde in en voor jou. Blog nummer zes ging over spiritualiteit; dat onze spiritualiteit ons helpt om te verbinden met de liefde. In deze blog staat de liefdesethiek centraal. Het hoofdstuk wat hierom draait start met het volgende citaat: In een echt democratisch paradigma is er geen liefde voor macht omwille van de macht. Marianne Williamson

Dit hoofdstuk staat vol met zulke prachtige fragmenten dat ik in deze blog eigenlijk alleen maar een aantal van deze fragmenten wil plaatsen. Dus laat ik dat doen. Wie weet komt er nog een verbindende gedachte achteraan. Ieder fragment is geschikt om een tijdje op te kauwen. Misschien wil je nadenken over wat je ervan herkent in onze samenleving. Misschien raakt je iets. Of er is iets dat irritatie bij je opwekt. Wat irriteert je? Hoe brengt je dat bij je eigen vragen en gedachten?

Fragment 1: We kunnen ons alleen bewust worden van liefde als we onze obsessie met macht en overheersing loslaten. (…) Een liefdesethiek veronderstelt dat iedereen het recht heeft om vrij te zijn, om voluit en goed te leven.(…)Individuen die ervoor kiezen om lief te hebben kunnen ons leven veranderen op manieren die het belang van een liefdesethiek recht doen. En zelf kunnen wij ook die keuze maken door bewust samen te werken met mensen die we bewonderen en respecteren, door ons voor te nemen alles te geven binnen relaties, en door een visie op de wereld te omarmen waarin we ons leven en lot beschouwen als intiem verbonden met dat van alle andere mensen op aarde.

Fragment 2: Immoreel handelen, zonder na te denken over de gevolgen van onze acties, is een beetje als het eten van veel junkfood. Het mag dan lekker smaken, maar uiteindelijk wordt het lichaam nooit voldoende gevoed en verkeert het in een constante staat van gebrek en verlangen. Onze ziel voelt die leegte wanneer we immoreel handelen en ons gedragen op een manier die onze geest verzwakt en anderen ontmenselijkt.

Fragment 3: Er gaapt een kloof tussen de waarden die mensen beweren aan te hangen en hun bereidwilligheid om denken en handelen, theorie en praktijk met elkaar te verbinden, de betreffende waarden ook echt te realiseren en een rechtvaardigere samenleving te creëren. Als je bijvoorbeeld over huiselijk geweld met mensen spreekt, zal iedereen beamen dat dat op moet houden. Als je vervolgens zegt dat het om dat te bereiken, helpt om het patriarchaat ter discussie te stellen houdt de instemming op.

Fragment 4: We kunnen collectief ons geloof in de transformerende kracht van de liefde terugkrijgen door moed te cultiveren, de kracht om op te komen voor dat waarin wij geloven en verantwoording af te leggen in woord en daad. Ik hou heel veel van een bijbeltekst uit de Eerste brief van Johannes die ons vertelt: ‘ Er is in de liefde geen vrees, maar de volmaakte liefde drijft vrees buiten; want de vrees heeft pijn, en die vreest, is niet volmaakt in de liefde.’ Van jongs af aan heeft dit schriftgedeelte me betoverd. (…). Ik begon te zoeken naar een dieper complex begrip van het woord ‘perfect’ en vond een definitie die de wil om te ‘verfijnen’  benadrukt. Plotseling werd mijn pad verlicht, Liefde als een proces dat een verfijning heeft ondergaan, dat verschillende alchemistische stadia heeft doorlopen, dat is de ‘volmaakte liefde’  die angst kan verdrijven. (…) Om dat geschenk te ontvangen moeten we eerst begrijpen dat ‘ er geen angst is in de liefde’. Maar we voelen wel degelijk angst en die angst weerhoudt ons ervan op de liefde te vertrouwen.

Fragment 5: Als ons wordt aangeleerd dat veiligheid altijd in gelijkheid ligt, zal het verschil, van welke aard dan ook, een bedreiging lijken, Wanneer we ervoor kiezen lief te hebben, kiezen we ervoor ons te verzetten tegen vervreemding en afscheiding. De keuze om lief te hebben is een keuze om ons te verbinden – om onszelf te vinden in de ander. (…) Filosoof Cornel West wijst op het alomtegenwoordige nihilisme in onze samenleving:’Nihilisme overwin je niet met argumenten en analyses, je verzacht het met liefde en zorg. Elke ziekte van de ziel moet overwonnen worden door een omkering van de ziel. Die omkering vindt plaats als je bevestigd dat je wel degelijk waarde hebt – een bevestiging die gevoed wordt doordat anderen met je begaan zijn.’

Fragment 6: Het omarmen van een liefdesethiek betekent dat we alle dimensies van liefde – ‘Zorg, betrokkenheid, vertrouwen, verantwoordelijkheid, respect en kennis’ – in ons dagelijks leven integreren. We kunnen dat alleen door een bewustwordingsproces door te maken. Dat kennis een essentieel onderdeel vormt van liefde is een cruciaal inzicht, omdat we dagelijks bestookt worden met boodschappen dat liefde een mysterie is. er worden ons allerlei beelden over geweld en liefde voorgeschoteld door de massamedia zonder daarbij te erkennen dat de overgrote meerderheid van die beelden vanuit een patriarchaal perspectief tot stand komt. Zoals elk systeem van vernedering (bijvoorbeeld ook racisme) berust het patriarchaat ope de overtuiging dat er in alle menselijke relaties een inferieure en superieure partij is, dat de ene persoon sterk is en de andere zwak en dat het daarom natuurlijk is dt de machtigen heersen over de machtelozen.

bell hooks eindigt dit hoofdstuk met een aantal voorbeelden van gemeenschappen die door de liefdesethiek gestuurd worden, Voorbeelden die zij in Amerika heeft gezien. Ik kan ze vrij makkelijk overzetten naar onze samenleving, waar ik ook dat soort gemeenschappen en initiatieven zie. Het zijn plekken waar ruimte is voor iedereen. Waar je niet gelijk bent, maar verschillend, en toch samen op kan trekken. Waar aandacht en zorg is voor elkaar.  Op zich niet onbekend, ook niet voor mij.
Waarom vind ik haar boek dan zo bijzonder?  Ik denk omdat ze zo diep het begrip in duikt. Omdat ze een kennislaag onder de visie legt. Een laag die wellicht discussieerbaar is, maar dat is juist prettig. Liefde verliest daardoor een deel van haar mysterie en wordt merkbaar.
Om die merkbaarheid te illustreren sluit ik af met een laatste fragment:

Fragment 7: Degenen onder ons die er al voor hebben gekozen om een liefdesethiek te omarmen en die hun denken en handelen erdoor laten sturen wetend dat we door ons licht te laten schijnen andere lichtdragers naar ons toe trekken en ook door hen aangetrokken zullen worden. We zijn niet alleen.