Leert lijden de mens iets?
Broedlog

Leert lijden de mens iets?

Charissa Bakema · 22 november 2026 · 2 min lezen

Marjoleine de Vos schrijft in het boek Ik ben hier liever niet alleen over haar jongste broer, die een totaal ander leven leidde dan haar.  Als hij terminaal ziek wordt, voelt ze een nabijheid die ze lang niet heeft ervaren. In de verschillende hoofdstukken zoekt ze op welke manieren we als mensen met elkaar verbonden zijn en hoe dat zich weer verhoudt tot het leven. Verbondenheid kan versterkt worden, maar er kan ook vervreemding optreden. Hoe gebruiken mensen hun lijden? Welke narratieven zijn daarover ontstaan?

Ik citeer: “Bijvoorbeeld dat we wel erg sterk geneigd zijn dingen aan te nemen van mensen die gruwelijke ervaringen hebben. Alsof ze geheiligd zijn door wat ze hebben meegemaakt – we geloven makkelijk dat ze meer recht van spreken hebben als het ‘over het leven’ gaat dan onnozele coladrinkers. De stilzwijgende aanname is dan dat lijden een mens iets leert. Maar lijden maakt ook veel kapot. Simone Weil, Joods-Franse filosofe en activiste, schreef begin jaren veertig dat ‘het ongeluk’,  waarmee ze een diepere vorm van lijden bedoelde, de mens ‘verhardt’. Het drijft hem tot wanhoop omdat het schade doet aan de ziel, niets kan iemand ‘bevrijden van de sporen die het ongeluk in hem nalaat’…. Het leven brengt bepaalde vormen van ongeluk met zich mee, en tot een zekere grens voelen we ons daardoor, achteraf, soms pas jaren later, óók verdiept en verrijkt, als het ware ingewijd in wat het leven kan zijn. En tegelijk verarmd, want verlies is wat het woord al zegt.

”Ik kan het nog niet dragen” zei ooit iemand die ik interviewde voor een onderzoek. Deze zin reist nu al een jaar met me mee. Lijden is soms louteren, maar het is ook iets wat je moet dragen. Soms voor altijd. Je bent iets verloren en je kreeg voor dat verlies iets anders terug. ’Een vat vol tranen’ zei een vriend van vroeger altijd. En als de tranen opgedroogd zijn, is het misschien een litteken dat af en toe nog pijn doet, of jeukt. Of het is dat zware gevoel van wroeging en schuld over iets dat je een ander hebt aangedaan.

Leert lijden de mens iets? Ja, telkens opnieuw en in de loop van de tijd.
Geeft de ervaring van lijden je meer recht van spreken? Het geeft je zeker recht van spreken. Maar misschien niet meer dan een ander.
Moet lijden erkend worden? Altijd!
Is lijden louteren? Soms.
Kan het verarmen? Ja. En het kan ook verrijken. En het kan iets zijn dat je blijvend bij je draagt als een last.

← Terug naar Broedlog

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet getoond. Je reactie verschijnt zodra deze is goedgekeurd.