Alles over liefde: Spiritualiteit

Ik kocht vlak voor mijn 25 jarig huwelijk het boek ‘Alles over liefde’ van bell hooks. In een aantal blogs neem ik je graag mee in mijn gedachten over dit boek. In de eerste blog beschreef ik hoe bell hooks het statement inneemt dat het begrip liefde onderdeel moet worden van het publieke gesprek. In de tweede blog doet ze een pleidooi voor duidelijkheid, definieer het begrip zodat je iets hebt om aan te refereren. De derde blog ging over Rechtvaardigheid, de vierde over eerlijkheid. De vijfde ging over commitment; wat start met de liefde voor jezelf, de liefde in en voor jou. In deze blog gaat het over spiritualiteit.

Graag laat ik als eerste een aantal mensen spreken die bell aanhaalt in dit hoofdstuk:

” Wanneer ik spreek over liefde, spreek ik niet over een sentimentele zwakke reactie. Ik spreek over die kracht die alle grote religies hebben gezien als het hoogst verenigende principe van het leven. Liefde is in zekere zin de sleutel die de deur naar de ultieme werkelijkheid opent. Dit hindoeïstisch-islamitisch-christelijk-joods-boeddhistisch geloof in de sublieme werkelijkheid wordt prachtig samengevat in de eerste brief van Johannes:” Laten wij elkaar liefhebben, want de liefde is God en ieder die liefheeft is uit God gebeuren en kent God.”  Martin Luther King (1967)

“ Liefde is in feite een intensivering van het leven, een volledigheid, een volheid, een heelheid van het leven. (…) Het leven buigt zich opwaarts naar een hoogtepunt van intensiteit, een hoogtepunt van waarde en betekenis, waarop al de latente creatieve mogelijkheden in werking treden en een persoon zichzelf overstijgt in ontmoeting, antwoord en gemeenschap met een ander. Dit is waarom we ter wereld zijn gekomen -deze vorm van gemeenschap en zelfoverstijging. We worden pas volledig mens als we onszelf in liefde aan elkaar geven.” Thomas Merton

bell gebruikt deze citaten om een punt te maken. Het punt dat liefde een actieve kracht is, die ons naar een grotere verbondenheid met de wereld leidt. Liefde gaat bij hen altijd verder dan het bieden van meer levensvreugde aan 1 persoon: het is de belangrijkste manier om een einde te maken aan overheersing en onderdrukking.  Liefde vindt vooral zijn weg in de gemeenschap. 

Interzijn

bell noemt de Geest, God, het Goddelijke als bron van die liefde. De wijze mensen die ze citeert helpen om die bron te duiden. Het is geen bron die richting kapitalisme wijst of patriarchaat. Het is een bron die naar denken en handelen wijst. Denken en handelen die de principes van interzijn en onderlinge verbondenheid eren. Ik had het woord ‘interzijn’ nog nooit gelezen. Het blijkt een boeddhistisch concept te zijn dat betekent dat niets op zichzelf kan bestaan. Alles is afhankelijk van en verbonden met al het andere. We zijn geen losstaande individuen maar we bestaan  in en met elkaar en de wereld om ons heen.
Allerlei overtuigingen en “is-men” leiden ons weg van deze manier van leven. Het vanuit macht willen leven, egoïsme, de drang om te bezitten, onze identiteit vinden in uiterlijk vertoon, de drang tot zelfverwerkelijking. Onze aardbol draagt de heavy load van deze menselijke keuzes. Uiteindelijk leiden deze keuzes naar naar geweld, oorlog, trauma’s  en vernietiging.
Ondanks de overweldigende druk om ons aan te passen aan de cultuur van liefdeloosheid, willen we nog steeds de liefde kennen. Maar volgens King, Merton en bell is het kennen van de liefde, of de hoop daarop, het anker dat ons ervan weerhoudt te worden meegesleurd door die zee van wanhoop. Een kernboodschap uit de bijbel is deze uit 1 Korinthe 13:

“Al zou ik de talen van mensen en engelen spreken, maar ik had de liefde niet, dan zou ik klinkend koper of een schallende cimbaal zijn geworden. En al zou ik de gave van de profetie hebben en alle geheimenissen weten en alle kennis bezitten, en al zou ik het geloof hebben zodat ik bergen zou verzetten, maar ik had de liefde niet, dan was ik niets. En al zou ik al mijn bezittingen uitdelen tot levensonderhoud van de armen, en al zou ik mijn lichaam overgeven om verbrand te worden, maar ik had de liefde niet, het baatte mij niets.”

bell citeert Kornfield om deze woorden te verbinden aan ons dagelijks leven: “ Een spiritueel leven is verbonden met het pad van ons hart. Als we een echte spirituele reis beginnen, moeten we ons rechtstreeks richten op wat zich hier voor ons afspeelt, om er zeker van te zijn dat ons pad verbonden is met onze diepste liefde.”  Deze woorden raakten mij en hielpen mij om alle grote woorden en betekenissen ervoor beter te begrijpen. De meest krachtige liefde heb ik heel dicht om mij heen. De liefde van mijn man voor mij, de liefde van mijn Regenboogprins voor ons en voor de mensen die al zoveel jaren met hem optrekken, mijn liefde voor hen. De liefde van mijn vrienden en familie, hun vriendelijkheid en trouw, maar ook hun eerlijkheid en bereidheid tot het brengen van ongemak. Mijn collega’s die me scherpen en helpen om mijn werk goed te doen. Die in mij vertrouwen. De mensen van Blossom, die open naar elkaar luisteren. De Regenboogprins, als mijn grootste leermeester, die mij soms tot op het bot liet wanhopen, maar die altijd bleef, die ‘ vergeef me’ kan zeggen en waartegen ik ‘ vergeef me’ kan zeggen. Het zijn de mensen die mij gevormd hebben, die maken dat ik ben wie ik ben en die me hebben geholpen om dat helemaal okay te vinden. Keer op keer weer. Ik voel me gezegend door zoveel goede mooie mensen om mij heen. Niet volmaakt, net als ik. Menselijk, net als ik. Maar trouw en vol liefde.
En boven, onder, in die mensen ontwaar ik nog iets groters, Iemand groters. Ik noem deze God, de vader, de moeder, de Geest die Liefde is en Liefde waait.