Alles over liefde: Intermezzo
Inmidddels ben ik een eind gevorderd in het boek ‘ Alles over liefde’ van bell hooks. De volgende blog die ik maak zal weer over 1 van de thema’s gaan die zij behandelt in haar boek. Maar nu wil ik kort iets schrijven over wat me telkens opvalt. hooks plaatst tegenover het woord Liefde niet het woord ‘ liefdeloosheid’ maar het woord Macht. Macht als mechanisme om controle te krijgen. Ik citeer een fragment uit haar boek:
Het privilege van de macht is de kern van het patriarchaal denken. Meisje en jongens, vrouwen en mannen die geleerd hebben om zo te denken geloven bijna altijd dat liefde onbelangrijk is. En als liefde wel belangrijk is, dan nooit zo belangrijk als macht, dominantie, gelijk hebben. Vrouwen die schijnbaar onbaatzuchtig de man in hun leven aanbidden en verzorgen lijken geobsedeerd door ‘liefde’, maar in werkelijkheid zijn hun acties vaak een verkapte manier om macht te krijgen. Net als hun mannelijke tegenhangers spreken ze in hun relaties woorden van liefde terwijl ze met hun daden overbrengen dat macht en controle houden hun voornaamste doel is. Dit betekent niet dat er geen zorg en genegenheid zijn: die zijn er wel degelijk. Dat is precies waarom het zo moeilijk is voor vrouwen en sommige mannen, om een relatie te verbreken waarin de centrale dynamiek een strijd om macht is.
Ik weet nog van lang geleden, in mijn eerste jaar van de opleiding die ik deed. Dat mijn sociologieleraar het woord macht ook tegenover het woord liefde plaatste. Hij was er van overtuigd dat het uitoefenen van macht, door bijvoorbeeld geweld te gebruiken, een teken was van onmacht, in die zin dat iemand probeert om de controle vast te houden. Hij was daar faliekant tegen. Ik ook natuurlijk, maar in de praktijk was dat niet zo simpel. Wat ik merk is dat bell hooks macht direct verbindt aan patriarchaal denken. Ik zie wel dat dat denken heel diep in onze samenleving zit. Ik zie ook dat jongens en mannen in de zogenaamde Manosphere dit patriarchale denken verheerlijken, of ‘ terugwillen’. Matriarchaal denken is een vorm waarbij de dominantie aan de vrouwelijke kant zit. De maatschappelijke focus van matriarchale culturen is meer gericht op samenwerking, gemeenschap en zorg. Heel veel weet ik eigenlijk van beide vormen van denken niet af. Maar in beide vormen zit ook macht. In de ene vorm hebben de mannen de macht, in de andere, de vrouwen. Het zijn lange tijdslijnen, die eeuwen overbruggen waarin deze vormen van denken zich ontwikkelen en de invloed die ze hebben op het samenleven is groot. Belangrijk is voor mij om te beseffen dat bell hooks zich niet laat leiden door een matriarchale visie, waarbij de macht naar de vrouwen gaat, maar door een feministische. Het draait hierbij niet om dominantie, maar om gelijkwaardigheid. Nu even weer terug naar de woorden Macht en Liefde. In haar boek streeft bell hooks via het onderzoeken van het begrip liefde, gekoppeld aan een aantal belangrijke thema’s, naar een vermindering van het machtsdenken, zowel patriarchaal als matriarchaal, en zoek telkens naar wegen waarin een liefdevolle benadering mensen en samenlevingen helpt om zich te ontwikkelen.
